Câu này tôi nghe nhiều đến mức đoán được cả tâm trạng phía sau. Người hỏi thường đang tính chuyện đổi nghề, và họ cần biết mình phải bỏ ra bao nhiêu thời gian trước khi có đồng thu nhập đầu tiên.
Trên mạng bạn sẽ thấy con số từ hai đến ba tháng. Con số đó không sai. Nhưng nó chỉ trả lời một nửa câu hỏi.
Nửa còn lại là: học xong có dám đứng lớp không? Tôi đã gặp nhiều người cầm bằng trong tay cả năm trời mà chưa dạy buổi nào. Kỹ thuật của họ không tệ. Vấn đề nằm ở chỗ khác.
Bài này tôi nói cả hai nửa.
Điều đọng lại
- Ba tháng học tập trung, khoảng 3 tiếng mỗi ngày, đủ để một người mới hoàn toàn tự tin đứng lớp. Ba tháng đó học sâu vào những vấn đề người tập cần nhất hiện nay, không phải học nông mọi thứ. Con số rút từ hơn 700 học viên tôi đã đào tạo.
- Ra nghề thường cần thêm khoảng một tháng làm quen môi trường làm việc thật.
- Điều khó nhất không phải kỹ thuật, mà là giọng nói, giao tiếp và sự tự tin.
- Nhiều người học xong không dám đứng lớp. Lý do phổ biến nhất không nằm ở chuyên môn, mà ở chỗ họ giấu chuyện mình đang học nghề.
Học bao lâu thì dạy được? Con số thẳng
Với các khoá tại Học viện Yoga T.Kim Việt Nam, thời gian là ba tháng học tập trung liên tục, mỗi ngày khoảng ba tiếng. Ba tiếng đó gồm cả học lẫn rèn kỹ năng, không phải chỉ ngồi nghe.
Con số ba tháng không phải tôi tự đặt ra. Nó rút từ đánh giá đào tạo của hơn 700 học viên đã tham dự, và từ việc tối ưu giáo trình liên tục qua từng khoá. Đây là khoảng thời gian cần thiết để một người mới hoàn toàn đủ tự tin đứng hướng dẫn một lớp Yoga.
Tôi cũng đã nói về chuyện này trong một video trên kênh của mình:
Xem video: Giáo viên yoga cần học bao lâu? Cần học những gì? trên kênh Đặng Kim Ba Yoga Phục Hồi.
Ba tháng đó học sâu vào cái gì?
Tôi muốn đính chính một cách hiểu sai khá phổ biến. Nhiều người nghĩ ba tháng thì chỉ đủ học “cơ bản”, theo nghĩa nông và sơ sài. Không phải vậy.
Ba tháng đó học chuyên sâu và rất thực tế. Nhưng chuyên sâu vào đúng những vấn đề mà người tập hiện nay cần nhiều nhất: bệnh lý cơ xương khớp, giấc ngủ, tinh thần, và vóc dáng.
Đây là lựa chọn có chủ ý. Kiến thức trong nghề này là vô hạn, nên chương trình buộc phải chọn một trong hai: học nông mọi thứ, hoặc học sâu cái nhiều người cần. Chúng tôi chọn vế thứ hai. Học dàn trải thì cái gì cũng biết sơ sơ, mà đứng lớp vẫn run.
Còn những vấn đề đặc biệt, hay các tình trạng sức khoẻ nghiêm trọng, thì huấn luyện viên nâng cấp sau, theo ngách riêng mà mình chọn.
Ai rồi cũng chọn một ngách, và chọn sau ba tháng
Tôi lấy chính mình làm ví dụ. Tôi dạy được cả Yoga nâng cao lẫn Yoga thi đấu, nhưng tôi tập trung mạnh vào Yoga phục hồi. Đó là ngách tôi chọn, không phải giới hạn của tôi.
Hoặc như vợ tôi, chị Ngọc Anh, mà học viên quen gọi là Cô Na Yoga. Chị là Á Hoàng Yoga Việt Nam 2022, huy chương vàng giải vô địch quốc gia, và trọng tài Yoga quốc gia nhiều kỳ giải.
Với một người có bảng thành tích thi đấu như vậy, bạn sẽ nghĩ ngách của chị là Yoga nâng cao. Nhưng không. Thi đấu chỉ là phần bổ sung. Ngách chính của chị là Yoga bầu và Yoga giảm cân, tức là đúng những gì học viên cần nhiều nhất.
Nghĩa là ngay cả người đi lâu trong nghề cũng không ôm hết mọi mảng. Ba tháng đầu không phải để bạn biết mọi thứ. Nó để bạn đủ vững mà đứng lớp, và đủ hiểu bản thân để biết mình muốn đi sâu vào đâu.
Chất lượng ba tháng ở mỗi nơi rất khác nhau
Cùng gọi là ba tháng, nhưng bạn học được bao nhiêu phụ thuộc rất lớn vào việc nơi đào tạo hỗ trợ bạn thế nào ngoài giờ lên lớp.
Bên tôi có hệ thống lớp tập thật với hơn 40 ca Yoga online qua Zoom mỗi ngày. Điều đó tạo ra ba thứ mà học viên mới cần nhất:
- Môi trường tập luyện ngay lập tức. Học viên vào tập được luôn, nên kỹ thuật cải thiện nhanh thay vì chỉ học lý thuyết rồi về nhà tự mò.
- Cơ hội quan sát nhiều huấn luyện viên khác dạy thật. Đây là cách nhanh nhất để bồi dưỡng kỹ năng đứng lớp và tìm ra phong cách riêng của mình.
- Hệ thống giáo án đã được áp dụng thực tế trên rất nhiều học viên và lớp tập, cộng với bài giảng chuẩn hoá đóng gói thành khoá video. Học viên dùng được ngay, không mất hàng tháng tự xây giáo án từ số không.
Nếu nơi bạn học chỉ có giờ lên lớp mà không có lớp tập thật để bạn thực hành, thì ba tháng đó sẽ khác hẳn ba tháng ở đây. Cùng một con số, khác hẳn nội dung.
Người đã tập lâu và người mới hoàn toàn khác nhau ra sao?
Khác biệt lớn nhất không phải là độ dẻo hay số tư thế biết làm. Nó là thói quen.
Người đã tập Yoga một thời gian thì đã quen dậy sớm, quen nhịp luyện tập đều đặn, và quen cả không khí của một lớp tập. Ba thứ đó nghe nhỏ nhưng tiết kiệm cho họ rất nhiều sức trong ba tháng đầu.
Nhưng nhóm tôi muốn bạn để ý nhất là người chưa từng tập Yoga và cũng chưa có thói quen chơi bất cứ môn thể thao nào. Với nhóm này, học lý thuyết thôi là không đủ. Họ cần một hệ thống lớp tập để vừa tập vừa học, và cần đội ngũ đồng hành sát trong giai đoạn đầu.
Ngược lại, nhiều người mới với Yoga nhưng đã từng chạy bộ, bơi lội hay chơi môn nào đó thì đã có sẵn thói quen rèn luyện. Họ vào guồng nhanh hơn hẳn.
Dù vậy, tôi phải nói thẳng: đó chỉ là điểm xuất phát. Để phát triển được trong nghề, ngoài bước ban đầu còn cần kỹ năng mềm, và cả kiến thức nền từ ngành nghề cũ mà bạn mang theo.
Điều khó nhất không phải kỹ thuật
Sau nhiều khoá đào tạo, tôi nhận ra phần khiến học viên vất vả nhất luôn là kỹ năng mềm: giọng nói, giao tiếp, và sự tự tin khi đứng trước người khác.
Kỹ thuật thì học được. Có giáo trình, có người sửa, có lớp để tập. Nhưng giọng nói và sự tự tin thì phải mài, và mài trong đúng môi trường có người quan sát rồi góp ý.
Tôi nói điều này từ chính mình. Tôi xuất thân là vận động viên võ thuật, nên phần tập luyện là thế mạnh, tôi không vất vả. Nhưng ngày mới đi dạy, điểm yếu lớn nhất của tôi là kỹ năng giao tiếp.
Bù lại, tôi từng học công nghệ thông tin, nên khả năng tối ưu và đo lường của tôi tốt hơn nhiều huấn luyện viên đi trước. Đó là ví dụ rõ nhất cho chuyện tôi vừa nói: nghề cũ của bạn không bỏ đi, nó thành lợi thế ở một chỗ khác.
Ai học nhanh, và ai giữ được lớp bền?
Đây là quan sát của riêng tôi qua các khoá đào tạo, không phải nghiên cứu, nên bạn cứ đọc như một góc nhìn tham khảo.
Những người có sẵn kỹ năng vận động và kỹ năng giao tiếp thường vào nghề thuận lợi hơn. Nhóm từng làm công việc có tính huấn luyện cũng vậy: giáo viên, quản lý trong công ty, người phụ trách một nhóm nào đó. Họ đã quen đứng trước người khác và chịu trách nhiệm cho một tập thể.
Nhưng có một điều thú vị hơn mà tôi để ý nhiều năm nay.
Nếu nhìn theo nhóm tính cách, nhóm hướng ngoại thường mạnh ở giai đoạn bắt đầu. Họ tự tin, dễ kết nối, mở lớp nhanh. Nhưng người duy trì được lớp bền và ổn định qua nhiều năm lại thường thuộc nhóm điềm tĩnh và kỹ tính.
Nghĩa là nếu bạn thấy mình ít nói và cẩn thận, đừng vội nghĩ mình không hợp nghề này. Bạn có thể khởi đầu chậm hơn, nhưng thứ bạn xây được lại bền hơn.
Để rõ hơn về điểm mạnh và điểm yếu của mình, tôi khuyên bạn nên có một buổi định hướng nghiêm túc trước khi bắt đầu, thay vì đoán.
Vì sao nhiều người học xong mà không dám đứng lớp
Đây là phần tôi tiếc nhất mỗi khi gặp, vì thường không phải lỗi chuyên môn.
Lý do phổ biến nhất là chuyện mối quan hệ và tâm lý. Nhiều bạn khá khép kín. Trong lúc học, họ có tâm lý sợ mọi người biết mình đang học nghề huấn luyện viên Yoga. Sợ đồng nghiệp bàn tán, sợ sếp thấy rồi nghĩ mình sao nhãng công việc hiện tại.
Có người thì không được người thân ủng hộ. Kỹ thuật rất vững, nhưng tâm lý không đủ vững để bước ra.
Và đây là hệ quả mà ít ai lường trước: vì ngại chia sẻ trong suốt quá trình học, đến lúc tốt nghiệp thì gần như không ai xung quanh biết họ đã học nghề này. Không ai biết thì không ai tìm đến. Cơ hội đứng lớp giảm đi rất nhiều, chỉ vì ba tháng im lặng.
Ngoài ra còn hai nhóm nữa. Một là những người công việc cũ bỗng bận rộn hơn. Hai là những người học ở nơi chỉ đào tạo dạy trực tiếp, nên ra nghề không có kỹ năng truyền thông và xây thương hiệu. Nhìn quanh thấy mở phòng tập thì tốn kém quá, mà lớp online thì không biết bắt đầu từ đâu, thế là dừng lại.
Trong khi thực tế, chi phí để mở một lớp online tiết kiệm hơn rất nhiều so với thuê mặt bằng. Đây là lý do tôi luôn dạy học viên phần thương hiệu cá nhân song song với chuyên môn, và tôi đã viết riêng về nó trong bài xây dựng thương hiệu cá nhân cho HLV Yoga.
Hai câu chuyện có thật, hai kiểu thời gian khác nhau
Con số ba tháng là con số trung bình. Đời thật thì mỗi người một kiểu, nên tôi kể hai trường hợp trái ngược nhau.
Người phải học lại một khoá
Cô Lê Lan đến với khoá học sau khi gặp vấn đề sức khoẻ nghiêm trọng: viêm đa khớp, thoái hoá khớp gối có dịch, sưng đau.
Cô học rất nỗ lực. Nhưng đến cuối khoá, phần kỹ năng mềm về giao tiếp và sư phạm vẫn chưa đạt. Chúng tôi yêu cầu cô học lại khoá sau.
Tôi nói rõ chính sách này để bạn hiểu nó không phải hình phạt: học viên nào chưa dự đủ khoá vì bận, hoặc kỹ năng mềm chưa đủ, đều được học lại khoá tiếp theo mà không thu thêm phí. Vì nếu để một người ra nghề khi chưa sẵn sàng, người thiệt là học viên của họ sau này.
Sau hai khoá liên tiếp, tức sáu tháng, mọi thứ của cô Lê Lan đạt yêu cầu tốt nghiệp. Nhìn thấy nỗ lực và nguyện vọng của cô, chúng tôi nhận cô vào làm việc. Hiện cô dạy các lớp online về phục hồi khớp.
Người học xong mà không định đi dạy
Cô Nguyễn Hằng Nga thì ngược lại hoàn toàn.
Cô vốn là Giám đốc Hành chính ở một công ty liên doanh, lương ổn định. Ban đầu cô đến với tôi chỉ là một học viên học kèm riêng. Sức khoẻ khi đó khá yếu, nên tôi khuyên cô học khoá huấn luyện viên chỉ để hiểu rõ hơn về cơ thể mà tự chăm sóc, tránh để vấn đề nặng thêm. Không có ý định mở lớp.
Học xong, cô đúng là không đi dạy thật. Vẫn đi tập như một học viên bình thường.
Rồi công việc cũ có thay đổi. Và nhờ đã có tấm bằng trong tay, khi nghỉ việc cô chuyển hẳn sang làm huấn luyện viên Yoga, dù lúc đó không còn trẻ. Cô học thêm cả các khoá về xây thương hiệu online, và giờ có kênh YouTube riêng với rất nhiều người theo dõi.
Tôi kể chuyện cô Hằng Nga vì nó cho thấy một điều: không phải ai học cũng để đi dạy ngay, và điều đó hoàn toàn ổn. Có người học để hiểu cơ thể mình. Có người học để dự phòng, giữ đó rồi tính sau. Mục tiêu của mỗi người khác nhau, nên đừng lấy thời gian của người khác làm thước đo cho mình.
Sau ba tháng thì đứng lớp ở đâu?
Câu này quan trọng không kém câu hỏi về thời gian, nên tôi nói luôn.
Học viện của tôi là một trong số ít đơn vị có số ca tập lớn, và 100% huấn luyện viên đang làm việc tại đây đều được tuyển từ chính các khoá đào tạo của học viện. Trong quá trình học, học viên gần như được tham dự vào các khâu vận hành, điều phối và lớp học thật.
Nhờ vậy, người ra nghề thường chỉ cần thêm khoảng một tháng làm quen môi trường làm việc là vào đứng lớp được ngay.
Nhưng tôi phải nói rõ, và mong bạn đọc kỹ câu này: không phải mọi học viên tốt nghiệp đều được tuyển dụng lại. Việc đó còn tuỳ tình hình thực tế của học viện. Bạn hãy chọn khoá học vì thứ bạn học được, đừng chọn vì một lời hứa việc làm.
Vậy bạn nên tính thế nào?
Nếu bạn đang cân nhắc, hãy tính theo bốn tháng chứ đừng tính ba: ba tháng học, cộng khoảng một tháng làm quen thực tế.
Và hãy thành thật với chính mình về ba câu này. Bạn đã có thói quen rèn luyện đều đặn chưa? Bạn có sẵn sàng nói với người xung quanh rằng mình đang học nghề này không? Nơi bạn định học có lớp tập thật để bạn thực hành không?
Câu thứ hai nghe lạ, nhưng theo quan sát của tôi, nó dự báo khả năng bạn có đứng lớp được hay không chính xác hơn cả trình độ kỹ thuật.
Muốn nhìn toàn cảnh con đường trước khi quyết định, tôi đã vẽ lại trong bài lộ trình 5 chặng của nghề huấn luyện viên Yoga. Còn phần tiền bạc thì có hai bài riêng: học hết bao nhiêu tiền và thu nhập thật của nghề. Trước khi chọn nơi học, nhớ xem chứng chỉ nào được công nhận ở Việt Nam.
Lưu ý: bài viết này chia sẻ kinh nghiệm đào tạo nghề, không phải tư vấn y tế. Nếu bạn đang có vấn đề cơ xương khớp, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi bắt đầu chương trình tập luyện hay đào tạo nào.
Câu hỏi thường gặp
Học Yoga bao lâu thì dạy được?
Với các khoá tại Học viện Yoga T.Kim Việt Nam, thời gian là ba tháng học tập trung liên tục, mỗi ngày khoảng ba tiếng, gồm cả học lẫn rèn kỹ năng. Con số này rút từ đánh giá đào tạo hơn 700 học viên. Sau đó thường cần thêm khoảng một tháng làm quen môi trường làm việc thật thì mới đứng lớp thuần thục.
Người chưa từng tập Yoga có học được không?
Được, ba tháng là khoảng thời gian tính cho người mới hoàn toàn. Nhưng nếu bạn chưa tập Yoga và cũng chưa có thói quen chơi môn thể thao nào, hãy chọn nơi có hệ thống lớp tập thật để vừa học vừa tập, cùng đội ngũ đồng hành sát trong giai đoạn đầu. Học lý thuyết đơn thuần sẽ không đủ.
Ba tháng đó học sâu vào những gì?
Không phải học nông mọi thứ, mà học chuyên sâu và thực tế vào những vấn đề người tập hiện nay cần nhiều nhất: bệnh lý cơ xương khớp, giấc ngủ, tinh thần và vóc dáng. Các tình trạng đặc biệt hay sức khoẻ nghiêm trọng thì huấn luyện viên nâng cấp sau theo ngách riêng mình chọn. Ngay cả người đi lâu trong nghề cũng không ôm hết mọi mảng.
Phần nào khó nhất khi học làm huấn luyện viên Yoga?
Kỹ năng mềm, cụ thể là giọng nói, giao tiếp và sự tự tin khi đứng trước người khác. Kỹ thuật thì có giáo trình và có người sửa nên học được. Riêng phần này phải mài trong môi trường thật, có người quan sát và góp ý.
Học xong mà không dám đứng lớp thì vì sao?
Theo quan sát của tôi, lý do phổ biến nhất không phải chuyên môn mà là tâm lý: nhiều bạn giấu chuyện mình đang học nghề vì sợ đồng nghiệp hay sếp biết, nên đến lúc tốt nghiệp thì không ai xung quanh biết để tìm đến. Ngoài ra còn do không được người thân ủng hộ, hoặc thiếu kỹ năng truyền thông vì nơi đào tạo chỉ dạy trực tiếp.
Nếu cuối khoá chưa đạt thì sao?
Tại học viện của tôi, học viên chưa dự đủ khoá vì bận hoặc kỹ năng mềm chưa đủ sẽ được học lại khoá tiếp theo mà không thu thêm phí. Có trường hợp học hai khoá liên tiếp trong sáu tháng mới đạt yêu cầu tốt nghiệp. Để một người ra nghề khi chưa sẵn sàng thì người thiệt là học viên của họ sau này.
Học xong có được nhận vào làm việc không?
Tại học viện của tôi, 100% huấn luyện viên đang làm việc đều được tuyển từ chính các khoá đào tạo. Nhưng không phải mọi học viên tốt nghiệp đều được tuyển dụng lại, việc đó còn tuỳ tình hình thực tế. Bạn nên chọn khoá học vì thứ học được, không phải vì lời hứa việc làm.
Ba tháng là con số. Nhưng thứ quyết định bạn có đứng lớp được hay không nằm ở chỗ khác: bạn có dám nói với thế giới rằng mình đang học nghề này không.
Người dám nói thì đến ngày tốt nghiệp đã có sẵn người chờ học. Người im lặng thì cầm bằng xong mới bắt đầu đi tìm học viên từ số không.
